15 Nisan 2014 Salı

Kadın Dedektif / Afrikalı Miss Marple




"Düşünmek için akasya ağacının altına gider oturur ve  tavuklar gelip ayağının altını gagalardı".




Botswana'da  Kagale Tepesi'nin eteklerinde yaşayan "Bir Numaralı Kadınlar Dedektiflik Bürosu"nun sahibesi Precious  Ramotswe'nin  en sevdiği şey bürosunun önündeki akasya ağacının altında oturarak  kırmızı çalı çayını yudumlarken dedektifliğin kurallarını anlatan kitabına göz atmaktır.




Precious'un babası Güney Afrika elmas madenlerinin tozlarını yutarak parasını biriktirmiş ve her sene büyüyen bereketli bir sürü edinmiştir.
Bizim sivri zekalı ne Precious'umuz ne yapar? Bu sürüyü satar, bir dedektiflik bürosu açar ve  Bostwana'nın ilk kadın dedektifi olur.





 Müşterilerinin dertlerine derman olmak olmak için görkemli cüssesine atlayıp beyaz kamyoneti ile Bostwana'nın tozlu yollarını arşınlayan  dedektif bazen bir timsahın karnını kesip kayıp bir adamın yüzüğünü bulur, bazen sahte bir babanın foyasını kutsal kitaplardaki yöntemlerle ortaya çıkarır.




Kayıp adamın saati bir timsahın karnından çıkarsa.

Saçları kınalı ve örgülü, daktilodan 87 puanlı, oval plastik çerçeveden gözlükleri olan dul bayan Mma Makutsi dedektifimizin sekreteri ve sağ kolu. Başka yardımcıları da var örneğin kendisine umarsızca aşık Tlokweng Hızlı Motorları'nın sahibi, dürüst insan, usta tamirci, J.L.B. Matekoni. Ancak Mma Ramotswe kendisini terk eden trompetçi kocasının ardından evlenmeyi aklından bile geçirmemektedir.



Britanya'lı yazar Alexander McCall Smith'in bir illüstrasyonu.


Kitabın Afrika'nın doğallığına vurgu yapan son derece sade bir anlatımı var. Alexander McCall Smith Afrika'yı kalben anlamış ve sade bir dille anlatmış. Afrika'ya özgü bütün o insani ilişkileri, davranış biçimlerini ve mizah duygusunu  kolayca okura geçiriyor. Akademili bir Profesör  için bu denli sade yazım çok zor iş.

Hiçte karmaşık olmayan naif olaylar örgüsüne kadınca yaklaşımı ile Mma  Ramotswe çok sempatik.

Mma  Ramotswe  yeni ve kendine özgü bir "Afrikalı Miss Marple".
Bildiğimiz polisiyelerden çok farklı. Zekice kurgular, karmaşık olayları çözen sıra dışı dedektifler, korkunç cinayetler yok, Afrika'ya özgü insani suçlar var.
Ben kitabı etrafında döndüğü fikir üzerinden sevdim.  





Kitap BBC tarafından dizi olarak "The No. 1 Ladies' Dedective Agency" ismiyle uyarlanmış.  Precious  Ramotswe'yi Amerikalı soul şarkıcısı, şair ve aktris Jill Scott oynamış.
Doğrusu müdanasız, dobra ve feleğin çemberinden geçmiş bu tombul karakter eksik bir yorumla sadece komik olacakken seksi bir nüans katması  kendisine artı bir puan getiriyor.

Dedektif  Precious  Ramotswe karakteri  için Jill Scott gayet ilhamlı bir seçim.





Grammy ödüllü Jill Scott 2012 yılında İstanbul'da konser vermiş.
Jill Scott canlı permormans


Veee Mma  Ramotswe gibi renkli bir kahraman yaratan, Bostwana'nın coşkusunu bize hayal ettiren muhteşem  yazar Alexander McCall Smith ve onun eserlerini böyle şahane bir şekilde yansıtan İskoçyalı illüstratör Iain Macintosh'un çizgileri eşliğinde coşalım arkadaşlar!












Iain Macintosh'un harika illüstrasyonları için sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
http://www.iain-mac.com/home1.html




https://www.facebook.com/iainmcintoshillustrator



Yazar ve kahramanı birlikte

İngiliz Şovalyelik nişanı sahibi ve Edinburgh Kraliyet Cemiyeti üyesi Zimbabve doğumlu Britanyalı yazar Alexander McCall Smith İskoçya asıllı ve aslında bir tıp profesörü.

Yazar Alexander McCall Smith'in birçok dile çevrilen kitapları ve  şahane kitap kapaklarının bulunduğu  Web sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.


Bir roman kahramanı için basılan pul


Başka bir yorumla dedektif  Precious  Ramotswe


Kitabın geçtiği yer Bostwana Cumhuriyeti

Calahari Bostwana



Meşhur el yapımı Bostwana sepetleri









Ve o meşhur "çalı çayı / honeybrush"







Dedektif Mma  Ramotswe'nin tiryakisi olduğu "çalı çayı".









3 Nisan 2014 Perşembe

Uğur Böceği/Ladybırd - Edebiyat Domestik Kadınlara Ne Der?

Böyle küçücük bir kitap daha ilk sayfadan insanı avucunun içine alır da, kendini böyle bir çırpıda okutur.
D.H. Lawrence'n "Ladybird / Uğurböceği"i ilk gençlikte okunup hatmedilmiş ve zihnin derinliklerinde unutulmuştu. Bir daha okunması gerekiyormuş. Öncelikle hacim ve içerik ters orantılı kitaplardan "Uğurböceği". Yükte hafif pahada ağır. D.H. Lawrence'n yaşadığı çağla, savaşla, doğayla hesaplaşması. Etkileyici metin, hemen yanı başınızda biten roman kahramanları, küçük Kont Dionys Psenak, Lady Daphne, Basil...



Ufak tefek, "smorto" "esmer" ve hayvansı bir enerjisi olan Kont Dionys, Orta Avrupa'nın eski tuhaf aristokratlarındandır. Savaş bitmiş ve Kont Psanek  yaralı bir tutsak olarak İngiltere'de bulunmaktadır. Eski moda, yoksul, yıpranmış,  İngiltere'nin ta kendisi sayılan ve halen saygı duyulan aristokrat Beveridge'lerin kızı Lady Daphne  eski dostluklarına binaen onunla ilgilenir, sık sık ziyaretine gider.
Egzotik bir çiçek kadar güzel Daphne konttan nefret eder ama uzak duramaz. Bu dar alınlı, tarih öncesi kölelerin ırkından gelen karanlık tabiatlı, soylu adam yani Kont Psenak bir kuzey rüzgarı altında gibi  üşütmektedir onu.


Savaş sonrası yaralı bedenler kadar yaralı ruhlarında sağaltılmaya çalışıldığı ümitsiz, acı dolu zamanlardır. Ve küçük kont uğursuzca, nesli tükenen yaralı bir hayvan gibi gizli bir öfke ile dolu olan Daphne'yi kendi karanlığına çekecektir. Daphne'yi gündüz hiçbir gücü olmadığından sadece gece karanlığında sahip olabileceği yeraltı dünyasının kraliçesi yapmaya gelmiş bir Mısırlı tanrı/ kraldır Kont Psenak.



Metni üstten okursanız gayet rahat ilerler, zevkli bir okuma yaparsınız, yok ben daha derin bir okuma istiyorum derseniz zengin çağrışımlar sizi bekliyor (kontun esmer, ufak tefek yakışıklılığı ile Lady Daphne'nin uzun endamlı, yeşil mücevher göz, beyaz zambak endamı arasındaki tezat, kontun karanlıkla ilişkisi düşünüldüğünde uğurböceğinin öyle göründüğü gibi  çicek böcek çağrıştıran sevimli bir imge olmaktan çıkması, bataklıkta bir avcıya aşık olan bir kuğunun şarkısı ve daha ne çift anlam yüklü imgeler.)


              Hemen film kastını yapıverdim zihnimde.
Lady Daphne'yi Joely Richardson  oynasın dedim bir de ne göreyim D.H. Lawrence'ın aynı isimli kitabından uyarlama "Lady Chattarley" için onu uygun görüp oynatmışlar.


Joely Richardson Vanessa Redgrave'in kızı aynı zamanda





Gördüğünüz gibi Vanessa Redgrave kızlarıyla 





Karanlık Kont Psenak'ı oynamak tabi ki Johny Deep'in hakkı



Johny Deep tıpkı karanlık bakışlı kont gibi "soyuyla soylu değil doğasıyla soylu" .



Kont Psanek aile arması "uğurböceği" olan bir aristokrat. Uğurböceğinin soyu ise Psanek'lerden daha eski, ataları Mısır'daki Firavunlara kadar gizemli bok böceğinden geliyor. Aslında bu böcek yuvarladığı gübre ile dünyanın döndüğünü Mısırlıların aklına ilk düşüren yaratıklar.
Kitaptan bir alıntı:
"Bir uğurböceğinin pençeleri arasında yuvarlanan dünya. Çok cazip bir fikir değil mi?"




Çocukken bir uğurböceği gördüğünüzde nasıl sevindiğinizi hatırlayın.



Dibinde altın bir  yılan ve üstünde iğneyi itmek için yeşil taştan bir uğurböceği olan bir dikiş yüzüğü hayal edin. Kontun  hediyesi olan bu aile armalı dikiş yüzüğüyle Daphne ona bir iç gömlek diker. 




Kitaptaki uğurböcekli yüzük değilsede...



Şüphesiz Lady Daphne domestik bir ev kadını değildi,
ama yinede uğurböceği armasını kontun

gömleğine işledi



Kontun ailesinde gömleklerini sadece kendi kadınları diker ve üzerine uğurböceği armasını ve adının baş harflerini işlermiş.



Ladybird/Uğurböceği


Yazarı unutacak değiliz.

D.H. Lawrence




Sıra geldi edebiyatın güzel sanatlar, moda ve tasarım dünyasına yansımasına.

Sanatın yada yaratıcılık gerektiren tüm disiplinlerin edebiyattan beslenmesi gerekir diye düşünenlerdenim. Yoksa olmaz, olmuyor.

İşte D.H. Lawrence'ın "Uğurböceği" nden modaya, tasarıma ne hediyeler gidebilirdi. Hayal edelim.

Bir çift minik Ladybird/Uğurböceği küpe



Ladybird/Uğurböceği
kadar sıradışı potinler


Diyelim ki "Ladybird/Uğurböceği"ni
okumuş olsun









Bu tabaktan yiyen çocuğa büyükkannesi"Ladybird/Uğurböceği" ni okumuş olsun



















Bunlar da ilginizi çekebilir:

Related Posts